Қазақстанда Исматулла Абдуғаппардың, сондай-ақ Исматулла Мақсұм деген атпен танымал тұлғаның діни қауымдастығына қатысты кәмелетке толмағандарға физикалық және жыныстық зорлық-зомбылық жасалған болуы мүмкін деген мәліметтер бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру басталды. Бұл туралы Total.kz басылымының сауалына жауап берген Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі хабарлаған.
Total.kz басылымының мәліметінше, кәмелетке толмағандарға қатысты болжамды зорлық-зомбылық туралы ақпарат бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерде тараған. Басылым жариялаған материалдарда заңға қайшы әрекеттерден кемінде 20 жасөспірім зардап шеккен болуы мүмкін екені айтылған.
Алайда бұл мәліметтер әзірге сотта анықталған фактілер болып табылмайды. Оқиғаның мән-жайы, келтірілген мәліметтердің шынайылығы және нақты тұлғалардың ықтимал жауапкершілігі заңда белгіленген тәртіппен анықталуға тиіс.
Басылымның хабарлауынша, 2026 жылғы 21 қазанда Қазақстан Республикасы ІІМ баспасөз қызметі сотқа дейінгі тергеп-тексерудің басталғанын растаған. Ведомство оқиғаның барлық мән-жайы тексеріліп жатқанын хабарлағанымен, Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сілтеме жасап, тергеу барысына қатысты қосымша ақпарат бермеген.
Бұған дейін Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Дін істері комитеті кәмелетке толмағандарға қатысты болжамды қылмыстық құқық бұзушылықтардың мән-жайын анықтау құқық қорғау органдарының құзыретіне жататынын түсіндірген. Осыған байланысты тиісті мәліметтерді тексеру және заң аясында шаралар қабылдау үшін өтініш Ішкі істер министрлігіне жолданған.
Оқиғаға қатысты қоғамдық талқылаулар аясында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) арнайы мәлімдеме жасаған. Басқарма Исматулла Мақсұм мен оның жақтастарының мүфтиятқа қатысы жоқ екенін және олардың діни көзқарастары ҚМДБ ұстанымына сәйкес келмейтінін атап өткен.
Мәлімдемеде зорлық-зомбылық, қорқыту, басқа адамның құқықтарына қол сұғу және мәжбүрлеу діни басқарма ұстанатын қағидаттарға қайшы екені де айтылған.
Журналистердің сауалына берген жауабында ІІМ Исматулла Абдуғаппардың Қазақстандағы қызметінің тарихына қатысты мәліметтерді де келтірген. Ведомствоның ақпараты бойынша, 2010–2011 жылдары қауымдастық қызметінде экстремизм белгілері анықталып, кейін оның Қазақстан аумағындағы қызметіне тыйым салынған. Сондай-ақ ІІМ Абдуғаппардың 2011 жылы экстремизм, ұйымдасқан қылмыстық топ құру және заңсыз медициналық қызметпен айналысуға қатысты айыптар бойынша 14 жылға бас бостандығынан айырылғанын хабарлаған.
Бұл мәліметтер бұрынғы оқиғаларға қатысты және болжамды зорлық-зомбылық фактілері бойынша жүргізіліп жатқан қазіргі тергеп-тексеруден бөлек қарастырылуы керек.
Қазіргі уақытта Қазақстан ІІМ сотқа дейінгі тергеп-тексерудің басталғанын растағанымен, істің егжей-тегжейін, ықтимал құқық бұзушылықтардың құқықтық саралануын және тергеу әрекеттерінің нәтижелерін ресми түрде жариялаған жоқ.
Оқиғаға түпкілікті құқықтық баға тексерілген фактілерге, тергеу нәтижелеріне және құзыретті органдардың шешімдеріне негізделуге тиіс. Мұндай жағдайларды жариялау кезінде кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау, кінәсіздік презумпциясын сақтау және болжамды жәбірленушілердің қайта жарақаттануына әкелуі мүмкін ақпаратты таратпау ерекше маңызға ие.
Дереккөздер: Total.kz; Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі; Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Дін істері комитеті; Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы.
